فروش مواد غذايى حرام
معرفي پرندگان حلال گوشت
كدام پرندگان حلال گوشتند؟
تبليغ يا فروش محصولات مضرّ
س: اگر براي فروش محصولات يك فروشنده تبليغ نموده يا خود آن را بفروشم و مبلغي را به صورت درصد يا مبلغ ثابتي را براي كار خود دريافت كنم، آيا من مسئول كيفيت آن محصول هستم، مثلاً اگر محصول يك نرمافزار باشد و آن نرمافزار به كامپيوتر شخص خريدار صدمه بزند يا اطلاعات شخصي او را بربايد، آيا مسئوليت شرعي متوجه من ميشود؟
ج) صرف تبليغ و فروش، موجب ضمان نمىشود. حكم پنير مايه تهيه شده از حيوان حلال گوشت
س: اگر پنيرمايه از ميته يا حيوان تذكيه نشده حلال گوشت تهيه شده باشد، حلال است يا حرام؟ اگر براى ما اين امكان وجود ندارد كه بدانيم از ميته بوده يا از حيوان تذكيه نشده، فقط مطمئن هستيم كه از حيوان حلال گوشت مثل بره، گوساله و يا بزغاله شيرى تهيه شده است.
ج) پنيرمايه مذكور حلال است
ذبح مرغ با دستگاههاى جديد
س: حكم ذبح مرغ با دستگاه كه به علت سرعت كار، براى هر يك از حيوانات نام خدا برده نمىشود، چيست؟
ج) براى آن دسته از مرغها كه بعد از گفتن «بسم الله» با هم ذبح مىشوند، گفتن يك «بسم الله» كفايت مىكند و براى دسته بعدى كه فرصت گفتن «بسم الله» مىباشد، بايد «بسم الله» تكرار شود. حيوانات دريايى
س: خوردن هشت پا و خرچنگ دريايى چه حكمى دارد؟
ج) از آبزيان (حيوانات دريايى) فقط ماهى فلسدار و ميگو حلالند.
حكم كشمش پخته
س: پختن يا سرخ نمودن كشمش كه سبب باد كردن آن مىشود، چه حكمى دارد؟
ج) در فرض مرقوم كشمش پاك و حلال است. احكام خوردنيها و آشاميدنيها
٢٦٢٤ خوردن گوشت مرغى كه مثل شاهين چنگال دارد، حرام است و خوردن گوشت پرستو و هدهد مكروه مىباشد.
٢٦٢٥ اگر چيزى را كه روح دارد، از حيوان زنده جدا نمايند، مثلا دنبه يا مقدارى گوشت از گوسفند زنده ببرند، نجس و حرام مىباشد.
٢٦٢٦ پانزده چيز از حيوانات حلال گوشت، حرام است: ١- خون ٢- فضله ٣- نرى ٤- فرج ٥- بچهدان ٦- غدد كه آن را دشول مىگويند ٧- تخم كه آن را دنبلان مىگويند ٨- چيزى كه در مغز كله است و به شكل نخود مىباشد ٩- مغز حرام كه در ميان تيره پشت است ١٠- پى كه در دو طرف تيره پشت است ١١- زهره دان ١٢- سپرز (طحال) ١٣- بول دان (مثانه) ١٤- حدقه چشم ١٥- چيزى كه در ميان سم است و به آن "ذات الاشاجع" مىگويند.
٢٦٢٧ خوردن سرگين و آب دماغ حرام است، و احتياط واجب آن است كه از خوردن چيزهاى خبيث ديگر كه طبيعت انسان از آن متنفر است، اجتناب كنند. ولى اگر پاك باشد، و مقدارى از آن به طورى با چيز حلال مخلوط شود كه در نظر مردم نابود حساب شود، خوردن آن اشكال ندارد.
٢٦٢٨ خوردن كمى از تربتحضرت سيد الشهدا عليه السلام براى شفا و خوردن گل داغستان و گل ارمنى براى معالجه اگر علاج منحصر به خوردن اينها باشد اشكال ندارد.
٢٦٢٩ فرو بردن آب بينى و خلط سينه كه در دهان آمده، حرام نيست، و نيز فرو بردن غذايى كه موقع خلال كردن از لاى دندان بيرون مىآيد، اگر طبيعت انسان از آن متنفر نباشد، اشكال ندارد.
٢٦٣٠ خوردن چيزى كه براى انسان ضرر دارد، حرام است.
٢٦٣١ خوردن گوشت اسب و قاطر و الاغ مكروه است، و اگر كسى با آنها وطى كند، يعنى نزديكى نمايد، حرام مىشود، و بايد آنها را از شهر بيرون ببرند و در جاى ديگر بفروشند.
٢٦٣٢ اگر با گاو و گوسفند و شتر نزديكى كنند بول و سرگين آنها نجس مىشود و آشاميدن شير آنها هم حرام است و بايد بدون آن كه تاخير بيفتد آن حيوان را بكشند و بسوزانند و كسى كه با آن وطى كرده، پول آن را به صاحبش بدهد، بلكه اگر به بهيمه ديگرى هم نزديكى كند، شير آن حرام مىشود.
٢٦٣٣ آشاميدن شراب، حرام و در بعضى از اخبار بزرگترين گناه شمرده شده است، و اگر كسى آن را حلال بداند، در صورتى كه ملتفت باشد كه لازمه حلال دانستن آن تكذيب خدا و پيغمبر مىباشد، كافر است. از حضرت امام جعفر صادق عليهالسلام روايتشده است كه فرمودند: شراب ريشه بديها، و منشا گناهان است، و كسى كه شراب مىخورد عقل خود را از دست مىدهد و در آن موقع خدا را نمىشناسد و ازهيچ گناهى باك ندارد، و احترام هيچ كس را نگه نمىدارد، و حق خويشان نزديك را رعايت نمىكند، و از زشتيهاى آشكار، رو نمىگرداند، و روح ايمان و خدا شناسى از بدن او بيرون مى رود و روح ناقص خبيثى كه از رحمتخدا دور است، در او مىماند و خدا و فرشتگان و پيغمبران و مؤمنين، او را لعنت مىكنند، و تا چهل روز نماز او قبول نمىشود، و روز قيامت روى او سياه است، و زبان از دهانش بيرون مىآيد، و آب دهان او به سينهاش مى ريزد و فرياد تشنگى او بلند است.
٢٦٣٤ سر سفرهاى كه در آن شراب مىخورند اگر انسان يكى از آنان حساب شود، بنابر احتياط واجب نبايد نشست و چيز خوردن از آن سفره حرام است.
٢٦٣٥ بر هر مسلمان واجب است مسلمان ديگرى را كه نزديك است از گرسنگى يا تشنگى بميرد، نان و آب داده و او را از مرگ نجات دهد. باز كردن همه
بستن همه
خوردن ماهي كه شخص غير مسلمان آن را از آب گرفته
سوال 397 : آيا خوردن ماهيهايي كه شخص كافر آن را از آب گرفته و نام خدا را بر زبان نبرده و در رستوران يا مغازههاي افراد غير مسلمان به فروش ميرسد جايز است؟
كسي كه ماهي را صيد ميكند لازم نيست مسلمان باشد و در موقع گرفتن آن نام خدا را ببرد ولي مسلمان بايد گرفتن آن را ديده باشد يا از راه ديگر يقين پيدا كند يا حجت شرعيه داشته باشد كه زنده از آب گرفته شده يا در تور، در آب مرده باشد؛ و اگر اين ماهي در دست كافري باشد كه از دست مسلمان نگرفته باشد اگرچه بگويد آنرا زنده گرفتهام حرام ميباشد، مگر اينكه بيّنه يا شخص ثقهاي كه ظنّ بر خلاف گفتة او نباشد، خبر دهد كه او را زنده گرفته است.
پرندگان يا حلال گوشتند يا حرام گوشت كه نوع حلال آن به دو روش از نوع حرام آن قابل تشخيص است.
نشانه هاي تشخيص پرنده حلال گوشت از حرام گوشت
براي تشخيص پرنده حلال گوشت از حرام گوشت وجود يكي از اين دو نشانه كافي است و حتما لازم نيست كه هر دو نشانه در پرنده اي با هم وجود داشته باشد. (تحرير الوسيله 2/157م8)
1. مقايسه مدت بال زدن با صاف نگه داشتن بالها (مقايسه دفيف با صفيف)
هر پرنده اي كه به هنگام پرواز، مدت بال زدنش بيشتر از صاف نگه داشتن بالهايش باشد، حلال گوشت است مانند كبوتر و اگر برعكس بود يعني كمتر بال مي زد و بيشتر بالهايش را صاف نگه مي داشت، چنين پرنده اي حرام گوشت خواهد بود مانند عقاب.
2. داشتن «چينه دان» يا «سنگ دان» يا «تيغه پشت پا
اگر پرنده اي تنها يكي از اين سه مورد را داشت پرنده اي حلال گوشت است و اگر به كلي فاقد اين سه بود حرام گوشت خواهد بود.
دو تذكر:
1. در بحث حرمت و حليت و نيز استفاده از نشانه هاي تشخيص، فرقي بين پرندگان خشكي و دريايي وجود ندارد. با اينكه پرندگان دريايي ماهي خوار هستند اما اين تاثيري در حليت و يا حرمت گوشت آنها ندارد.
2. اين علامتها در صورتي كارايي دارند كه در نقل معتبري (آيه و روايتي معتبر) به حليت و يا حرمت پرنده اي تصريح نشده باشد كه اگر چنين تصريحي وجود داشت ديگر توجه اي به آن نشانه ها نمي شود. مانند طاووس كه در روايات به حرام بودن گوشت آن تصريح شده است. امام رضا عليه السلام فرمود: «الطَّاوُوسُ لَا يَحِلُّ أَكْلُهُ» خوردن گوشت طاووس حلال نيست. (وسائل الشيعة24/106)
هر پرنده اي كه به هنگام پرواز، مدت بال زدنش بيشتر از صاف نگه داشتن بالهايش باشد، حلال گوشت است مانند كبوتر و اگر برعكس بود يعني كمتر بال مي زد و بيشتر بالهايش را صاف نگه مي داشت، چنين پرنده اي حرام گوشت خواهد بود مانند عقاب
3. تخم هر پرنده اي تابع همان پرنده است پس اگر پرنده اي مانند اردك حلال گوشت بود؛ خوردن تخم آن هم حلال است و اگر مانند كلاغ حرام گوشت بود خوردن تخم آن نيز حرام است.(تحريرالوسيله2/158م12
راههاي كشتن شرعي پرندگان حلال گوشت
پرنده حلال گوشتي كه ما قصد خوردن گوشت آن را داريم در يكي از دو حالتهاي زير قرار دارد:
الف. زنده است و در دست انسان مهار شده است:
چنين پرنده اي را بايد همانند گوسفند رو به قبله كرد و با گفتن نام خدا سر بريد (تمام احكام سر بريدن حيوان در مورد اين پرنده اجرا مي شود
عقاب طلايي
ب. زنده است ولي در دست انسان مهار نيست مانند پرنده اي كه در آسمان پرواز مي كند:
اين پرنده را با مجروح كردن بدنش به گونه اي كه خون از بدنش خارج شود شكار مي كنند. براي حلال ماندن گوشت اين پرنده شرايطي براي شكار وجود دارد كه بايد رعايت شود مانند:
گفتن نام خدا هنگام پرتاب تير يا آن وسيله شكاري- برخي مراجع تيز بودن نوك آن تير يا وسيله را هم شرط مي دانند- مسلمان بودن شكارچي و نيز اگر شكار هنوز زنده است در ذبح آن كوتاهي ننمايند.
بنابراين اگر شكارچي مسلمان نباشد؛ يا هنگام تيراندازي نام خدا برده نشود؛ يا با وسيله اي كشته شود كه خون از بدنش خارج نشود و يا در صورت زنده ماندن شكار سر او به روش شرعي بريده نشود؛ آن پرنده در حكم مردار بوده و خوردن گوشتش حرام خواهد بود.
تخم هر پرنده اي تابع همان پرنده است پس اگر پرنده اي مانند اردك حلال گوشت بود؛ خوردن تخم آن هم حلال است و اگر مانند كلاغ حرام گوشت بود خوردن تخم آن نيز حرام است
متاسفانه گاهي ديده مي شود افرادي با تفنگ بادي بدون اينكه نام خدا را بر زبان ببرند پرنده اي مانند گنجشك را هدف قرار داده و بعد از اصابت ساچمه به بدن حيوان و نيمه جان شدن او، به جاي ذبح شرعي، اقدام به كندن سر حيوان مي كنند كه اين كار باعث حرام شدن آن شكار مي شود؛ زيرا با اين روش آن پرنده تبديل به مرداري مي شود كه عين نجاست است و خوردنش حرام است.
يك قانون مهم و كلي براي تمام شكارها
در صورتي كه شكار براي نياز زندگي يا براي كسب و كار باشد و طبق مقررات شرعي هم صورت گيرد از نظر شرعي جايز و خوردن گوشت آن حيوان نيز حلال خواهد بود اما اگر شكار كردن به قصد تفريح و خوشگذراني باشد هر چند در نهايت گوشت آن شكار را مصرف نمايند اما چنين كاري از نظر اسلام حرام است. چون اين كار حرام است پس اگر كسي به اين نيت به مسافرت برود سفر او سفر حرام است و در چنين سفري نماز را بايد كامل بخواند و روزه هم بايد بگيرد.
در تنظيم اين نوشته از بخش استفائات مراجع عظام تقليد از جمله مقام معظم رهبري و نيز آيات عظام مكارم شيرازي و سيستانيس: اگر در كشورم رستورانى راه اندازى كنم، آيا مىتوانم از غذاهايى كه حاوى خرچنگ، صدف و ماهىهاى بدون فلس است طبخ نموده و به برادران سنى و يا غير مسلمانان بفروشم؟
ج) فروش آن دسته از مواد غذايى كه خوردن آن حرام مىباشد باطل است و پول و درآمد حاصل از آنها نيز حرام مىباشد هر چند خريدار آنها را حلال بداند.